VISIE

1. Op kamp

We staan even stil bij een aantal gefundeerde keuzes die Joka maakt bij de organisatie van de kampen.

In groep

Als jongeren graag individueel vrijwilligerswerk willen doen, dan biedt onze moederorganisatie Present vzw hier een antwoord op. Maar bij Joka doe je vrijwilligerswerk in groep. De groepssamenstelling van een zes tot achttal jongeren is ideaal. Als jongere voel je je niet alleen gesterkt door de groep, maar die maakt ook veel meer mogelijk. Het spreekwoord zegt: 'het geheel is meer dan de som van delen'! Er ontstaat een dynamiek, een betrokkenheid, een groepsgeest, want iedereen is er met hetzelfde doel. Daarom vinden we het belangrijk dat jongeren samen overnachten in de voorziening en 's avonds ruimte krijgen om in groep een ontspannende activiteit te doen. Want pas dan ontstaat het groepsgevoel en is er tijd en ruimte om elkaar te leren kennen. Het groepsgevoel op een Joka-kamp is belangrijk, te weten dat je er niet alleen voor staat!

In drie zorgsectoren

De vraag waarom we binnen zorgvoorzieningen actief zijn, moeten we kaderen binnen onze ontstaansgeschiedenis. Joka begon begin jaren '80 als jongerenwerking van Caritas Gemeenschapsdienst. Deze organisatie - die nu Present vzw heet - ondersteunt vrijwilligers die in een zorgvoorziening aan het werk zijn. Door het nauw contact met de zorgvoorzieningen hebben we gemerkt dat jongeren een belangrijke bijdrage leveren als vrijwilliger. Om het aanbod meer af te stemmen op jongeren, zijn we tot de kampformule overgegaan.
Al meer dan 25 jaar gaan er Joka-kampen door in drie soorten voorzieningen: in ouderenvoorzieningen, voorzieningen voor mensen met een beperking of psychische problemen. Toch leggen we de klemtoon op woon- en zorgcentra (WZC). Door die klemtoon te leggen op jong-oud en kampen in ouderenvoorzieningen is Joka een unieke organisatie op het Vlaams, Belgisch en zelfs Europees grondgebied. In tijden van vergrijzing is intergenerationele solidariteit meer dan ooit nodig! Generaties moeten elkaar leren kennen, samenleven en niet naast elkaar leven...
De kampen zijn verschillend ingevuld naargelang de sector. 'Animatie' wordt verschillend ingevuld en er heersen ook andere aandachtspunten.

Animeren

Joka ontstond toen er van animatieteams nog weinig sprake was. Momenteel heeft elke zorgvoorziening een animatieteam die de dagbesteding van de bewoners op een zinvolle en creatieve manier tracht in te vullen. Is Joka dan overbodig geworden? Zeker niet!
Vooreerst is het zo dat jongeren een verse, jeugdige wind in de voorziening blazen. Animatie wordt anders ingevuld doordat een groep jongeren er hun werk van maken. Er is meer mogelijk dan anders.
Daarnaast is Joka ook meer dan animeren. We merken dat er ook mensen zijn die niet graag deelnemen aan de groepsactiviteiten en meer behoefte hebben aan een warme babbel of aan een wandeling. Ook die bewoners zien ons graag komen. Vele bewoners houden van dit individueel contact. We vinden het belangrijk jongeren te stimuleren om die momenten bewust op te zoeken en er aandacht aan te schenken.

Basishouding

Ook al zijn er verschillen tussen de sectoren, wat we erg belangrijk vinden en wat in elke sector gelijk is, is dat de jongere zich verplaatst in de leefwereld van de bewoner. Wie zit er voor me? Wat voelt die persoon? Wat zou die persoon denken? Hoe moet het zijn om hier te leven? Hoe zou ik - in zijn/haar situatie - willen dat mensen mij aanspreken? Hoe zou ik willen dat mensen met me omgaan? Als je al die vragen voor jezelf beantwoordt, is de weg vrij om die persoon te benaderen en kom je al gauw tot een aantal basisprincipes.
Een eerste en erg belangrijke houding is respect. Alles staat en valt met respect. Heb respect voor de belevingswereld van de oudere, het gaat bij ouderen bijvoorbeeld allemaal niet zo vlug. Ga integer om met mensen met een verstandelijke beperking of psychische problemen. Respect wil ook zeggen dat je je eigen visie niet mag opdringen. De bewoner mag uiten wat hij voelt en denkt, zelfs al komen zijn ideeën niet overeen met die van jou.
Verder is een juiste ingesteldheid nodig. Je gaat vooral mee op Joka-kamp omdat je iets wil betekenen voor de bewoners. Je kiest bewust voor vrijwilligerswerk, dat niet opbrengt maar waar je wel rijk van wordt. De slogan die op onze t-shirt staat is toepasselijk: 'doe wel en zie ook om'. Hiermee bedoelen we: doe wel en heb aandacht voor wat andere mensen doen, je zult zien dat heel wat mensen erg dankbaar zijn voor wat je doet.!
Zelfredzaamheid komt erop neer dat het zelfbeeld van elke mens mee bepaald wordt door wat de persoon nog zelf kan. Als een oudere bijvoorbeeld nog zelf kan wandelen, maar erg traag, neem dan de tijd die nodig is!
Een vrijwilliger heeft altijd tijd en moet die tijd ook nemen. Als vrijwilliger ben je de kers op de taart, een extraatje. Doe dus ook geen verpleegkundige taken. Daar ben je trouwens niet voor verzekerd.
Wat nog erg belangrijk is, is luisteren. Denk niet dat jij de hele gesprekken moet volbabbelen. Neen, integendeel, luister vooral!
Een vrijwilliger heeft, net als een professional, beroepsgeheim. En dat geldt voor meer dan enkel medische informatie. Hiermee gaat ook gepaard dat je de privacy van de bewoners moet respecteren. Het is ethisch onverantwoord om rond te bazuinen dat een ex-leerkracht van jou in de psychiatrie vertoeft. Hoe zou je zelf zijn moest je die leerkracht zijn? We willen allemaal dat onze privacy gerespecteerd wordt.

Er zijn zeker nog 'houdingen' die belangrijk zijn, maar hiervoor willen we graag verwijzen naar onze brochures (te bestellen via de website) waar we deze basishouding verder bespreken.

Vorming

Als organisatie vinden we het belangrijk dat jongeren vorming krijgen over thema's die betrekking hebben op een Joka-kamp. Deze vormingen bieden wij aan tijdens het Joka-weekend. Daarnaast worden er ook in verschillende provincies vormingen georganiseerd. Ook de vormingen georganiseerd door Present zijn vrij toegankelijk voor alle kampers.
We vinden vorming belangrijk omdat je als jongere vaak nog geen ervaring hebt, geen achtergrond en dus ook niet weet hoe je best met bepaalde zaken kan omgaan. Soms kom je voor moeilijke situaties te staan. Hoe moet je omgaan met verschillende ziektebeelden als bijvoorbeeld autisme, schizofrenie, dementie, enz? Het is niet altijd evident om adequaat te reageren. Een goede voorbereiding en vorming is dus bij elke kamper nodig om gepast te handelen en te communiceren. Door erop aan te dringen dat jongeren vorming volgen, kunnen we de kwaliteit van het vrijwilligerswerk hoog houden.

Diversiteit en openheid

Joka staat open voor iedereen. Dat we diversiteit erg belangrijk vinden, reflecteert zich ook in de bewoners waarbij we staan. Elke mens is uniek en willen we erkennen in zijn/haar competenties. Daarom willen we ook alle jongeren de kans geven om op een Joka-kamp te gaan.
Wil je graag meer lezen over diversiteit? Klik dan hier waar we verder inzoomen op dit onderwerp.

2. Andere activiteiten van Joka

De hoofdactiviteit binnen Joka is het organiseren van kampen waarbij jongeren vakantie brengen in een ouderenvoorziening, een huis voor personen met een mentale of lichamelijke beperking of een psychiatrisch centrum. Daarnaast zijn we ook op zoek naar nieuwe initiatieven die beantwoorden aan onze doelstellingen. Elk jaar willen we een project uitwerken dat onze doelstelling en missie nastreeft. Zo zorgen we ook voor meer 'jaarwerking' binnen Joka.
Elk jaar plannen we ook een aantal vaste activiteiten zoals het jaarlijks vormingsweekend en de slotdag. Onze publicaties Jokazetje en Jokazine houden onze leden op de hoogte van het reilen en zeilen binnen Joka. Door deze initiatieven en door informele contacten wordt de binding met Joka versterkt en kunnen we misschien ook andere jongeren bereiken.